|

SU SABIU
de ascurtài e de sighiri
Commedia in lingua sarda in due atti.
Scritta dall'Insegnante DARIO SERRA
e liberamente ispirata alle antiche fiabe della Sardegna.
I ATTO
PERSONAGGI: Salomone, Antoni, Pepi, Jannì.
LUCE: tenue, come d'altri tempi.
MUSICA: il tempo passa misterioso e armonioso, ma…
All'apertura del sipario compare l'interno di una vecchia casa:
camino, tavolo sedie…
Un vecchio saggio, Salomone, vicino al camino riflette.
La sua casa è aperta a chiunque vuole una parola di conforto o ricevere
un consiglio.
Una sera Antoni rincasava e trovò un uomo addormentato sull'uscio della
sua casa.
Lo scosse per svegliarlo, ma quello non si mosse.
Subito l'uomo rotolò per strada senza dare segno di vita: era morto.
Antonio impaurito e per non essere accusato di quel delitto, fuggì dal
paese lasciando anche la sua famiglia.
Cercò lavoro in un lontano paese, presso Salomone, uomo saggio a cui sia
gli abitanti del paese che da quelli più lontani, erano soliti recarsi
da lui per ricevere buoni consigli o parole di conforto.
Nel periodo che Antonio trascorre presso il saggio padrone, in cerca di
saggi consigli arrivano:
Pepi tormentato dalla malattia della moglie…;
Juannì vuole uccidere un compaesano perché gli è "sembrato" che l'abbia
offeso…
Il saggio Salomone ha buoni consigli, ma efficaci soltanto per coloro
che intendono seguirli….
SIPARIO
BUIO
LUCE INTENSA E MISTERIOSA: SOGNO
CANE che abbaia.
SALOMONE (sente bussare alla porta e…)
Chìni ci est? Brintai… Ita est sussediu?
è Antoni che cerca rifugio e lavoro.
ANTONI
Seu Antoni
SALOMONE
Antoni chini? Non mi parit de connosci sa boxi!
ANTONI
Non mi connoscit poita seu strangiu. Seu de una bidda meda attesu….
SALOMONE
Comenti mai a custas partis?
ANTONI
Duas o tres notis fa… Ma… non m'hat regordu de precisu…
Tanti gei est una die chi seu circhendi calincuana anima bona de ma
alloggiai
SALOMONE
Poita ses circhendi amigus… Ita est non tenis domu o famìlia?
ANTONI
Sissì, tengu domu, mulleri e dus fillus sanus e fortis…
Ma… una pariga de noti fa… furriendi… hapu agartau, sa surpresa.
In soru de sa porta…hapu biu un omini dromiu…
M'acostu po ndi ddu scidai, e non mi respundiat…
Zerriu prus a forti… Nudda!
Ddu toccu sa pala… Nienti!
Dopu unu pagheddu, coment' 'e unu mortu nd'hat arrùiri de su scalinu,
conc'a sa bia.
Pariat unu imbreagu… In veci, fiat unu mortu!
Mi nc'est arziàu su sanguini a conca, non sciemu ita fait.
D'hapu stesiau de adoru de domu e mi seu scapau a curri… E… seu arribau
finzas a custa bidda e pregontendi de calincuna anima bona, seu arribau
a innoi.
SALOMONE
Hat fatu beni! Hat fatu meda beni a fuiri!
Ma est possibili chi sa genti fazat is cosas prus mannas de coment' 'e
funt?
Is cosas si faint cun su sentiru.
Comenti si siat, est fata! Est inutili prangi de su passàu… Su passàu
est ladroni chi non si donat nudda.
Non mi fidu meda de cussu chi nanta is aterus… me is ogus tuus biu sa
beridadi.
E… sa beridadi bolit circara prima anant' 'e is ominis…e a pustis Deus
ti donat sa giusta paga.
ANTONI
Immoi, ita depu fait?
SALOMONE
Immoi nudda! Si ddu narat su tempus… Su tempus remediat totu!
ANTONI
Inzandus? Ge timu pagu!
SALOMONE
Ti d'hapu nau… Est su tempus, chi si fait biri sa beridadi.
Candu arribat su tempu suu has a biri sa beridadi. (è interrotto dal
bussare alla porta…)
CANE che abbaia.
Chìni ci est? Brintai…
PEPI è un contadino… entra con una cesta piena dei frutti della
terra.
SALOMONE
Brinta, Pepi, gei seu duas giobias senza 'e si biri!
Ita cosa, a custas partis?
PEPI
Sa vida! Sa vida!
Non si tenit tempus po buffai una tassa de binu in pari… Ma agataus su
tempus po arrexonai de mala sorti.
SALOMONE
(perplesso) Pepi, poita non fueddas prus clàru… ita c'est chi non andat?
PEPI
Ziu Salomoni, non sciu comenti fait… Est prus de un annu chi mi andat
totu mali.
…De un annu…de candu hapu tentu fueddus cun su maridu de cussa sa istria
mala chi bivit acostau de domu… Is dies infàtu… mulleri mia si maladiat…
Cantu dinai a is dottoris e cantu grazi' 'e Deus a is santus.
Po dda sanait heus bendiu meda de is benis chi tenemus…
Ad sumancu po cosa. Poita? Po nudda!
Non sciendi prus a cali santu de su cèlu si invocai e po sciri chi sa
istria de sa bixina non d'essit fata una fattùra… Seu andau a pregontai
a calincuna bruscia …
Cussa atera anima condannara si hat donau unu truncheddu de zinnìbiri
nieddu chi pariat crabòni. Ma legiu, legiu chi pariat s'anemigu…Sa
bruxia hat nau de ddu turai in prazza.
Candu s'arrogu 'e linna si fessit purdiara… Inzandus mulleri mia saniat…
S'hat pigau unu muntoni de dinai…
Ma sa poburita de mulleri mia est de mali in peus.
SALOMONE
Hat a purdiai cras cussa linna!
Ma andai a una istria po ndi bogai is fattùras, est donai pinnigosus a
Gesùs Cristu!
Ddu scis ca po chini fait o pregontat is majìas c'est sa iscominiga?
PEPI
Su disisperu fait fai mali e non fait scaresci finzas is iscomunigas.
Non ci hemu pensau!
SALOMONE
Est cosas mala non pensai. Prima de fait, tocat sempri a pensai.
Dogna mali, tenit su remediu su! (si alza e prende un'ampolla piena
d'acqua e…)
Ma prima de tenni fueddus cun su maridu de cussa chi bivit acostau de
domu tua,
mulleri tua comenti istariat?
PEPI
Istariat beni, ma se maladiara a pustis chi fillesceddu miu hat agatàu
unu bambulucceddu in soru de su portali nostru… Su pipiu hat contau ca
cussu arrogu de roba niedda dda fiat traghendi conca 'a domu nostra, unu
pisittu nieddu…
In cussu momentu mulleri mia hat intendiu finzas cabonis cantendi e
margianis abèliendi forti…
In domu pariat ca ci fiat passendi s'anemigu! Mulleri mia s'est
spramara… E aici est abarrara.
De inzandus, non s'est prus ripigliara.
SALOMONE
Trist' 'e miserinu de chini stait beni… e de is pensamentus malus si
malariat!
Poita su mali, zerriat mali, e a pustis sa morti… Toccat a ponni
remediu, ad sinunca si morit.
PEPI
Fostei, narat sempri cosas giustas…
Totu sa bidda benit a innoi po pregontai consìglius e medas abarrant
prexaus…
Ma ita depu fait poita mulleri mia non pensit a su mali, e si pongat in
conca ca non tenit nudda?
E a pustis si scaresciat de cussu chi est passendi?
SALOMONE
…Puru chini creiri de essi maladia, sunfrit… e cussa maladia est mala
poita est in conca…
Is pensamentus malus, non sunt fàcilis a ci ddu su bogai…Inzandus, scis
ita fareus?
Ddi donaus una camumilla… dda buffat coment' 'e fessit una mexina…
Has benni a biri ca in pagu tempus, stait beni.
GIOVANNI
Femu siguru ca fostei agatiat su remediu a custu dannu… Coment' 'e hemus
a fait chen 'e fostei…
Deus ddi dongat vida longa!
(ringrazia, saluta) Deus si castiri!
SALOMONE
Deus castit a totus is bisongiosus! Ndi tenint bisongiu in custa terra
de malafattoris!
Antoni!… Antoni, abarra atesu de cussus chi cun is bellus fueddus bolint
cambiai totu…
e a pustis non cambiant nudda!
Bisi, is bellus fueddus faint su mundu prus pintau, prus magicu… Faint
sonnai…
Est coment' 'e su presepiu de Paschiscedda fait abarrai bonisceddus in
pipius unu paghu de tempus…
ma poi non cambiat nudda. Abarrat totu coment' 'e prima…
Su mundu non cambiat cun in bellus fueddus…
E a ddu su ascurtai… tenint sa facci de nai ca su beni chi est in sa
faci de sa terra, ddu depeus a issus!
Cussus ominis o non funt bonus a fait nudda o non ddi tenint gana… e
narendi tontesas perdint su tempus.
Ita ndi ddu si portant? Chistionai non costat!
Dai cara de chi ciaciarrada meda… e faint meda pagu… (sente bussare alla
porta e…)
CANE che abbaia.
Chìni ci est? Brintai…
è JANNÌ, un compaesano…
SALOMONE
Ita cosa, Jannì, oie est tocau a tui a calai a bidda? E in campàgna totu
beni?
JANNÌ (entra con un cesto e dentro: formaggio, una bottiglia di
latte)
E non mi pozzu chesciai… fatu fatu mancat calincuna brabei… ma po
s'ateru si bivit.
Lassendi una chistioni po un atera… Dd' hemu a bolli domandai una
consìgliu…
SALOMONE
Jannì, ma.. ita est sussediu?
JANNÌ
Coment' 'e dogna cida, eriseru mengianu, seu calau a bidda po is
provistas…
E... mi connoscit… Jannì non torrat a medau chene prima passai unu
momenteddu a sa buttega de su binu…
SALOMONE
E.. cussu est su mali de medas… Po cussu fatu fatu, sussedit cussu chi
non boleus!
JANNÌ (prosegue…)
Tenit arrexoni! Ma su viziu est malu a perdi! Coment' 'e narat su diciu…
…non ma regordu…
Comuncas…. Unu amigu non fiat narendi ca ci funt cerexas biancas…
Oh! Sighiat a nai ca dda siat bias in Continenti… Biancas che lati! Ma
non propriu biancas incispiadas…
Dd'hapu nau: "Ma, hat biu beni? Ses siguru ca fiant cotas is cerexas?"
Issu, su barrosu: "Ma tui aundi mai has biu cerexas cruas in su mesi de
lampadas!"
Pighendimì po scimprotu anant' 'e totus. Boghendimì de pagu bessiu…
Po sciri is cosas de Continenti toccat a ci andai…Nariat…
Mi nci seu stesiau… e m'est patu de d'essi intendiu ca non cumprendemu
mancu aundi tenemu is peis…
…poita hemu biu sceti brabeis…
SALOMONE
Ma, Jannì, candu ti nci ses stesiau, te patu ca fiat chistionendi mali
de tui o ndi ses siguru?
JANNÌ
E… oh ziu Salomoni, Candu di nau ca teniat una bucca coment' 'e unu
elefanti…
Is amigus, non ddu poriant tuppai… La siguru… Aici intenda sa boxi 'e
Deus, de comenti seu siguru!
SALOMONE
… Jannì non frastimis!
JANNÌ
Oh … ziu Salomoni… seu narendi sa beridadi! Dd'hapu intendiu deu..
E sigumenti dd'hapu intendiu beni… Prima de torrai a medau, si dda depu
fait pagai.
Spedru a issu e a totu sa generazioni!
SALOMONE
Jannì… non ti scaresciast ca est mellus una terra chene 'e pani, che una
bidda chene 'e jiustizia!
Medas bolint cambiai is cosas cun sa jiustizia, aterus bolint cambiai is
cosas segundu jiustizia
e po arribai a sa pròpia cosa gherrant e si bocint e non circant sa
beridadi.
JANNÌ
Chi abetu sa lei e sa beridadi… dda acabu chene dignidadi…
Prima de totu sa dignidadi, un omini si dda fait a solu sa lei, ad
sinunca fiat mellus che fessit nasciu femina
SALOMONE
Est boccendisì chi perdeus sa dignidadi e s'anima,
JANNÌ
Oh… ziu Salomoni… Deus si ddu paghit… ma depu fait cussu chi est justu!
Ddu spedru!
SALOMONE
Fait coment' 'e narat sa coscienza cosa tua. Ma non ti scaresciast ca
est mellus bivi pensendi ca cussu non fiat narendi a tui, che bivi cun
s'anima cundennara po essi mortu unu nozenti…
Poni a menti….O Jannì, su feli de oie, lassadu a cras. Immoi, bai a ti
crocai
Cras est un atera die! Hat a benni a biri hat essi mellus!
JANNÌ
Oh ziu Salomoni, cras est meda atesu… Non tengu meda tempus, c'est
famiglia e brabeis chi m'abetant.
SALOMONE
Dda pensas aici! Fait coment' 'e ti narat su feli.
Non ti scaresciast ca cun s'anima cundennara perdis domu e bestias,
poita s'anemigu ti trumentat finzas a su disisperu! …Deus ti campit de
dogna mali!
JANNÌ saluta ed esce pensieroso. Forse, ascolterà, le sagge parole di
Salomone.
CANE che abbaia.
SALOMONE
Deus castit a totus is bisongiosus! Ndi tenint bisongiu in custa terra
de ominis chi non bolint bivi in paxi!
Antoni, Abarra atesu de cussus chi bocint, comprant e bendint… totu
finzas is 'e totus…
abortas bendit s'anima a su tiàulu… sempri chi tengant un anima…
Candu ddu suus bis saluradus prexau… ddi sis praxit…
bivint po is saludus e po cosas chene nisciunu valori… Issus bastit chi
si fanzant mannus…
Cuss'a razza de genti biri sceti a issa…e si ndi frigant de is aterus.
Si ponint pinnas de pioccus po essi prus importantis….
Si faint zerriai onorevolis o eccellenza… E funt onorevolis po cussus
coment' 'e issus 'a totu…
e funt disonoraus anant' 'e Deus e po is sabius.
Funt eccellenza poita s'unica domu chi ddi si spetat est sa cella…
Ma chini est saviu ddu su riconosciri e si ndi stesiat… Is chi abbarrant
acanta funt peus de issus…
Bivint po fait mali….
Po dinai bocint, comprant e bendint… totu finzas is 'e totus… abortas
bendit s'anima a su tiàulu…
sempri chi tengant un anima…
Bivint in sa faci de sa terra po fait mali.
ANTONI
Ziu Salomoni, mi parit chi siat ora de mi nci passai deu puru...Hapu
cumprendiu…
Sa beridadi… si fait liberus… non serbit a nudda fuiri… Sa latitanza mia
agiudat su malafatori a non tenni sa giusta punizioni.
Chini hat mortu, depit pagai!
SALOMONE
Ses prontu po caminai in sa ruga chi portat a sa beridadi?
ANTONI
Sissì!
SALOMONE
Sa bia chi luxit est longa e traballosa… ma chi unu bollit porit
caminai.
Inzandus, ne is tres soddus, sa paga de custa giorronada.
ANTONI
Grazias! Ma depu pagai deu a fostei poita m'has salvau.
Deu puru, prima de torrai a domu aundi mulleri e fillus hemu a bolli de
is consìglius.
SALOMONE
Sigumenti is ominis non considerant cussu chi non est caru… a tui, is
consìglius ti ddu su fazzu pagai…
Aici ti funt carus… e forsis…ddu s'ascurtas!
ANTONI
E… poita propriu deu d'hemu ddu sus depu pagai?
SALOMONE
Ti d'hapu giai nau…prus pagas, prus ti funt carus… e forsis ddu sus
ascurtas.
ANTONI
Po unu consìgliu cantu di depu donai?
SALOMONE
Po unu? Unu soddu!
ANTONI
Inzandus, dongamindi unu. (e…gli dà un soldo)
SALOMONE
"Sa poboresa non est bregungia, s'est accumpangiada de s'onestadi e de
s'amori de Deus.
Regorda: richesa facili, poburesa assicudara!"
ANTONI
D'hemu a bolli un ateru. (dà un altro soldo)
SALOMONE
"Non toccat mai lassai sa ruga connota, po cussa chi non connosceus!"
ANTONI
Oramai… Hapu fatu su prus, ita bolit chi non fazza s'ateru… Dai un ateru!
(dà l'ultimo soldo)
SALOMONE
"Is bellus fueddus, funt coment' 'e is bellus bistiris, faint fait bella
presenzia finzas a is molentis!"
ANTONI
Deus si ddu paghit! M'hant a fait beni che sa manu de Deus! (saluta e
s'avvia…)
SALOMONE
Deus ti agiudit e ti campit de dannu, in custa terra aundi contat meda
su disonòri, ma… richesa!
Deus ti castit!
CANE che abbaia.
ANTONI si avvia verso la sua casa… Ma lungo la strada…
SIPARIO
|